Lekcja 2 – Typy danych w bazach danych

🎯 Cele lekcji

Wymienić i opisać podstawowe typy danych SQL
Dobierać odpowiedni typ danych do atrybutu encji
Rozróżnić typy: liczbowe, tekstowe, dat/czasu, logiczne

🔢

1. Typy liczbowe

Typ	Opis	Zakres / rozmiar	Przykład użycia
`TINYINT`	Bardzo mała liczba całkowita	–128 do 127	status (0/1)
`SMALLINT`	Mała liczba całkowita	–32 768 do 32 767	rok_produkcji
`INT`	Standardowa liczba całkowita	–2 mld do 2 mld	id, wiek, ilość
`BIGINT`	Duża liczba całkowita	–9,2×10¹⁸	numer_pesel, transakcje
`FLOAT`	Liczba zmiennoprzecinkowa	7 cyfr znaczących	temperatura, współrzędne
`DOUBLE`	Podwójna precyzja	15 cyfr znaczących	obliczenia naukowe
`DECIMAL(p,s)`	Liczba dziesiętna dokładna	zdefiniowana przez p,s	cena (10,2), VAT

Do cen i kwot finansowych zawsze używaj DECIMAL, nie FLOAT! Float może wprowadzać błędy zaokrąglenia.

📝

2. Typy tekstowe

Typ	Opis	Maks. długość	Przykład użycia
`CHAR(n)`	Tekst o stałej długości n	255 znaków	kod_pocztowy CHAR(6)
`VARCHAR(n)`	Tekst o zmiennej długości (do n)	65 535 znaków	imie VARCHAR(50)
`TEXT`	Długi tekst	65 535 znaków	opis, treść artykułu
`MEDIUMTEXT`	Bardzo długi tekst	16 MB	treść książki
`LONGTEXT`	Ekstremalnie długi tekst	4 GB	kod źródłowy, logi
`ENUM`	Lista dozwolonych wartości	65 535 opcji	plec ENUM('M','K')

CHAR zajmuje zawsze n bajtów (uzupełnia spacjami), VARCHAR — tylko tyle, ile potrzeba + 1–2 bajty na długość. Używaj VARCHAR dla nazw, CHAR dla kodów o stałej długości.

📅

3. Typy dat i czasu

Typ	Format	Zakres	Przykład użycia
`DATE`	RRRR-MM-DD	1000-01-01 do 9999-12-31	data_urodzenia
`TIME`	GG:MM:SS	-838:59:59 do 838:59:59	czas_trwania
`DATETIME`	RRRR-MM-DD GG:MM:SS	1000-01-01 do 9999	data_zamowienia
`TIMESTAMP`	RRRR-MM-DD GG:MM:SS	1970 do 2038	data_modyfikacji
`YEAR`	RRRR	1901 do 2155	rok_wydania

TIMESTAMP jest zależny od strefy czasowej serwera i ma ograniczony zakres (do 2038). Dla dat historycznych używaj DATETIME.

🎛️

4. Pozostałe typy i atrybuty kolumn

Typ	Opis
`BOOLEAN / TINYINT(1)`	Wartość logiczna: TRUE (1) lub FALSE (0)
`BLOB`	Dane binarne (zdjęcia, pliki)
`JSON`	Dane w formacie JSON (MySQL 5.7+)

Ważne atrybuty kolumn

Atrybut	Znaczenie
`NOT NULL`	Kolumna musi mieć wartość (nie może być pusta)
`NULL`	Kolumna może być pusta (domyślnie)
`DEFAULT wartość`	Wartość domyślna gdy nie podano innej
`AUTO_INCREMENT`	Automatyczne zwiększanie wartości (dla PK)
`UNIQUE`	Wartości muszą być unikalne w kolumnie
`UNSIGNED`	Tylko wartości nieujemne (dla liczb)

Przykład definicji tabeli

CREATE TABLE pracownicy (
  id_pracownika  INT           AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
  imie           VARCHAR(50)   NOT NULL,
  nazwisko       VARCHAR(80)   NOT NULL,
  email          VARCHAR(120)  UNIQUE NOT NULL,
  data_urodzenia DATE          NULL,
  wynagrodzenie  DECIMAL(10,2) NOT NULL DEFAULT 0.00,
  aktywny        BOOLEAN       DEFAULT TRUE,
  data_zatrud    TIMESTAMP     DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

✏️

Zadania interaktywne

Zadanie 1Dobierz typ danych

Dla każdego atrybutu wybierz najlepszy typ danych:

Cena produktu (np. 29.99)

Data urodzenia

Opis produktu (długi tekst)

Liczba sztuk w magazynie

Czy użytkownik jest aktywny

Zadanie 2Quiz — atrybuty kolumn

Pytanie: Które stwierdzenie dotyczące AUTO_INCREMENT jest PRAWDZIWE?

Można go użyć na dowolnej kolumnie tekstowej
Automatycznie zwiększa wartość przy każdym nowym rekordzie; używany zazwyczaj z PRIMARY KEY
Działa tylko z typem DECIMAL
Uniemożliwia wstawienie rekordów ręcznie

Zadanie 3Uzupełnij definicję tabeli

Uzupełnij brakujące typy danych (wpisz w kratki):

CREATE TABLE ksiazki (
  id_ksiazki   AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
  tytul        NOT NULL,
  rok_wydania ,
  cena         NOT NULL,
  dostepna     DEFAULT TRUE
);

📌 Zapamiętaj

INT — liczby całkowite | DECIMAL(p,s) — precyzyjne kwoty finansowe
VARCHAR(n) — tekst zmienny | CHAR(n) — tekst stały (np. kody)
DATE — data | DATETIME — data + czas | TIMESTAMP — do 2038!
BOOLEAN — wartość logiczna (TRUE/FALSE = 1/0)
NOT NULL, DEFAULT, AUTO_INCREMENT, UNIQUE — ważne atrybuty kolumn